Kadın

Published on Ağustos 19th, 2017 | by Avrupa Forum 6

0

Anacıl dönemi sürdüren nadir bir halk: Mosuolar

Himalayalarda Tibet-Birman halklarından olan Mosuolar, anacıl sistemin korunduğu ve evlilik kurumunun olmamasına rağmen toplum yaşamının sağlanabildiği nadir topluluklardan.

Çin’in güneybatısındaki Lijiang şehrine 200 kilometre mesafedeki dağlık alanda yaşayan Mosuo halkı, Çin’in anaerkil son topluluğu olarak biliniyor. Kendilerini ‘Na’ olarak adlandıran Mosuolar, Çin’deki azınlık halklardan Naxilerin bir alt grubunu oluşturuyorlar. Mosuoların yaşadığı Shinami adlı gölün de bulunduğu Yongning idari bölgesi ise, Çince ‘Sonsuz Huzur’ anlamına geliyor. Mosuo terimi daha önceleri tüm Naxi halkına verilen ad iken, şimdilerde sadece Shinami gölü çevresinde yaşayan anaerkil topluluk tarafından kullanılıyor. Zira Lijiang şehrinde ve çevresinde yaşayan Naxi halkının büyük kısmı artık ‘ataerkil’ sisteme geçmişler ve kadınların toplum içindeki yeri diğer toplumlar gibi geri bir düzeye gerilemiş.
Mosuolar ise kadınların toplumsal ve aile yaşamında belirleyici role sahip olduğu azınlıklardan.

Ekonomik yaşam kadının etrafında örülüyor

Kadının ailenin sorumlusu olarak geçtiği bu toplumda mülkiyet veya soyun devamı noktasında da kadınlar ön plana çıkıyor. Kadınlar ailenin ekonomik yaşamını örgütlerken, var olan mal varlıkları da yine onlara ait. Ayrıca dünyadaki diğer toplumların tersine soy da erkekler değil kadınlar üzerinden yürüyor. Kadınlar daha çok toplumu örgütleyen pozisyonda iken, erkekler de tarım gibi işleri üstleniyor.

Şiddet olgusu Mosuolarda yok

Ataerkil toplumlara göre anaerkil Mosuoların en belirgin avantajları ise, neredeyse şiddetten tümüyle arınmış olmaları. Şiddetin olmamasının en önemli nedeni olarak da erkeklerin neredeyse hiçbir sorumluluklarının olmaması ve dünyanın diğer kalanındakine benzer bir iktidar anlayışının olmamasına bağlanıyor. Çünkü kadınlar bu toplumda güç sahibi olsalar da bunu daha fazla mülkiyet edinmek için kullanmıyorlar. Kadınların ellerindeki gücü daha ziyade ailenin devamı ve mutluluğu için kullanmaları sayesinde çatışmalar önlenebiliyor.

Kadınlar erkekleri istediklerinde eve alıyor
Mosuolarda görülen bir diğer farklı nokta ise, erkeklerin kendilerine ait evlerinin olmaması. Genellikle yaşanılan evler yetişkin kadınlara ait iken, eş veya birlikte yaşanılan erkek ancak kadının da onayıyla evde kalabiliyor. Erkekler ise eğer birlikte oldukları bir kadın yoksa ancak ailelerinin yanında kalabiliyorlar. Tabii orada da yine evin sahibi bir kadın oluyor.

Çocuk kararı kadında

Ayrıca kadınlar evlilik kararını kendileri verirken, çocuk konusunda da yine kadının kararının olması gerekiyor. Zira erkeğin çocuk üzerinde ciddi bir sorumluluğu yok ve doğal olarak da kadınlar bu konuda karar yetkisine sahip. Yine anaerkil bir toplum olduğundan Mosuolarda çocuklar arasında ayrım pek yapılmazken, kız çocuklarının olması özellikle isteniyor. İleride sorumluluk sahibi olacak kadın olduğundan bu böyle.

Dış dünya ile bağın olmaması ataerkilleşmeyi önledi

Tarihsel olarak anaerkil toplulukların var olduğu sanılan bir bölgede yaşayan Mosuolar, 1950’li yıllara kadar dünyadan büyük oranda kopuk bir şekilde yaşadılar. Mosuoların bugün yaşadığı Yongning ve çevresini Lijiang şehrine bağlayan ilk araç yolu ise 1970’li yıllarda inşa edilmiş. Ancak dış dünyayla bağlantının geç başlamış olması sayesinde toplumun geleneksel olarak kadın tarafından yönlendirilen yaşam tarzı olduğu gibi korunabilmiş.

Evlilik teorisini çürüttüler

Tarihte bahsedilen Himalayalar’da anaerkil geleneklerin sürdüğü toplulukların sonuncusu olarak kabul edilen Mosuolar, birçok teoriyi de boşa çıkarmış. Mosuolar geçtiğimiz yüzyılda keşfedilene kadar birçok sosyolog ‘evlilik olmadan hiçbir toplumun yaşayamayacağını’ savunuyordu. Evlilik gibi bir kurumun olmadığı Mosuoların varlıklarını koruyor olmaları da bu teoriyi boşa çıkarmış.

Şimdilerde ise tüm ev veya toprakların sorumluluğunu elinde tutan en yaşlı kadın birey, daha sonra bu yetkiyi en yetki gördüğü kızına bırakıyor. Genel olarak klanın başına geçen ve ‘Dabu’ olarak adlandırılan kadınlar 40 ile 60 yaş arasındaki üyeler arasından seçiliyor. Bu kadınların da diğer klan üyelerine oranla herhangi bir ayrıcalığı kesinlikle yok.

Gazete Sujın

Tags: , ,


About the Author



Bir Cevap Yazın

Back to Top ↑